Μελάνωμα: Πώς ξεχωρίζει από έναν απλό σπίλο;

by admin

Το μελάνωμα είναι ο πιο σοβαρός τύπος καρκίνου του δέρματος, ο οποίος αναπτύσσεται από τα μελανινοκύτταρα, τα κύτταρα που παράγουν τη μελανίνη – τη χρωστική ουσία που δίνει χρώμα στο δέρμα, τα μαλλιά και τα μάτια. Παρότι είναι λιγότερο συχνό σε σχέση με άλλες μορφές καρκίνου του δέρματος, το μελάνωμα θεωρείται ως το πιο επικίνδυνο λόγω της ικανότητάς του να εξαπλώνεται γρήγορα σε άλλα όργανα, εάν δεν διαγνωστεί έγκαιρα. Η έγκαιρη ανίχνευση και η πρόληψη αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την πορεία της νόσου.

Αιτίες και παράγοντες κινδύνου

Η ανάπτυξη μελανώματος οφείλεται σε γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) από τον ήλιο ή από τεχνητά μέσα, όπως τα σολάριουμ, αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου. Προκαλεί βλάβες στο DNA των κυττάρων, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε κακοήθη μετατροπή.

Ορισμένοι άνθρωποι έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος:

Άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα, ξανθά ή κόκκινα μαλλιά και ανοιχτόχρωμα μάτια.
Όσοι έχουν μεγάλο αριθμό σπίλων (ελιών), ιδιαίτερα αν είναι άτυποι ή δυσπλαστικοί.
Άτομα με οικογενειακό ιστορικό μελανώματος.
Όσοι έχουν εκτεθεί σε συχνά ή σοβαρά εγκαύματα από τον ήλιο, ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία.
Άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Η κληρονομικότητα παίζει επίσης ρόλο. Έχουν ταυτοποιηθεί γονιδιακές μεταλλάξεις που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος, γεγονός που καθιστά σημαντικό τον γενετικό έλεγχο σε ορισμένες περιπτώσεις.

Συμπτώματα και σημεία που πρέπει να προσέξουμε

Το μελάνωμα συνήθως εμφανίζεται με τη μορφή νέας ελιάς ή αλλαγής σε μια προϋπάρχουσα. Η μέθοδος ABCDE αποτελεί πρακτικό οδηγό για την αναγνώριση ύποπτων αλλοιώσεων:

A (Asymmetry – Ασυμμετρία): Το μισό σημάδι δεν μοιάζει με το άλλο.
B (Border – Όρια): Τα όρια είναι ακανόνιστα, οδοντωτά ή ασαφή.
C (Color – Χρώμα): Το χρώμα δεν είναι ομοιόμορφο· μπορεί να υπάρχουν αποχρώσεις καφέ, μαύρου, κόκκινου, λευκού ή μπλε.
D (Diameter – Διάμετρος): Το μέγεθος είναι μεγαλύτερο από 6 χιλιοστά.
E (Evolution – Εξέλιξη): Το σημάδι αλλάζει σε μέγεθος, σχήμα ή χρώμα.

Εκτός από τις αλλαγές στις ελιές, άλλα σημάδια που πρέπει να προκαλούν ανησυχία περιλαμβάνουν φαγούρα, αιμορραγία ή πληγή που δεν επουλώνεται. Το μελάνωμα μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος, ακόμη και σε περιοχές που δεν εκτίθενται συχνά στον ήλιο, όπως τα πέλματα ή οι παλάμες.

Μελάνωμα: Διάγνωση

Η έγκαιρη διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας. Η κλινική εξέταση από δερματολόγο ή χειρουργό, αποτελεί το πρώτο βήμα για την αξιολόγηση ύποπτων βλαβών. Εάν κριθεί απαραίτητο, πραγματοποιείται βιοψία, όπου αφαιρείται μέρος ή όλη η βλάβη για ιστολογική εξέταση.

Σε πιο προχωρημένα στάδια, μπορεί να γίνουν επιπλέον εξετάσεις, όπως:

Αξονική ή μαγνητική τομογραφία για τον έλεγχο μεταστάσεων.
PET scan για τον εντοπισμό κακοήθων κυττάρων σε άλλα σημεία.
Γενετικές εξετάσεις, που συμβάλλουν στην επιλογή εξατομικευμένης θεραπείας.

Η διάγνωση σε πρώιμο στάδιο προσφέρει υψηλά ποσοστά ίασης, γι’ αυτό η τακτική παρακολούθηση είναι καθοριστική.

Μελάνωμα: Θεραπεία

Η θεραπεία του μελανώματος εξαρτάται από το στάδιο και την έκταση της νόσου.

Χειρουργική αφαίρεση: Σε πρώιμα στάδια, η χειρουργική εκτομή με υγιή όρια αποτελεί τη βασική θεραπεία.
Λεμφαδενικός έλεγχος: Αν υπάρχει ένδειξη διασποράς, αφαιρείται ο φρουρός λεμφαδένας για ιστολογική εξέταση.
Ανοσοθεραπεία: Φάρμακα που ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να καταπολεμήσει τα καρκινικά κύτταρα.
Στοχευμένες θεραπείες: Εφαρμόζονται όταν υπάρχουν συγκεκριμένες γονιδιακές μεταλλάξεις, όπως στο γονίδιο BRAF.
Ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία: Χρησιμοποιούνται σε πιο προχωρημένα στάδια, αν και πλέον λιγότερο συχνά χάρη στις νέες θεραπείες.

Η πρόγνωση εξαρτάται από το πάχος και το βάθος της βλάβης, την ύπαρξη μεταστάσεων και την ταχύτητα διάγνωσης.

Πρόληψη και μέτρα προστασίας

Η πρόληψη αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης του μελανώματος. Ακολουθώντας απλές καθημερινές συνήθειες, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο:

Χρήση αντηλιακού με υψηλό δείκτη προστασίας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Αποφυγή παρατεταμένης έκθεσης στον ήλιο, ιδιαίτερα τις μεσημεριανές ώρες.
Χρήση καπέλου, γυαλιών ηλίου και προστατευτικών ρούχων.
Αποφυγή χρήσης σολάριουμ.
Αυτοεξέταση του δέρματος μία φορά τον μήνα, με έλεγχο όλων των ελιών.
Ετήσιος δερματολογικός έλεγχος από δερματολόγο ή χειρουργό, ειδικά σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο.

Η ενημέρωση του κοινού και η ευαισθητοποίηση αποτελούν ισχυρά όπλα ενάντια στο μελάνωμα. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί μια ύποπτη αλλοίωση, τόσο καλύτερη είναι η έκβαση.

Ζώντας με μελάνωμα

Η διάγνωση μελανώματος μπορεί να προκαλέσει έντονο άγχος και φόβο. Ωστόσο, η πρόοδος της ιατρικής προσφέρει πλέον πολλές θεραπευτικές επιλογές με σημαντικά βελτιωμένα αποτελέσματα. Η ψυχολογική υποστήριξη και η συμμετοχή σε ομάδες ασθενών βοηθούν στην καλύτερη διαχείριση της νόσου.

Η υιοθέτηση υγιεινού τρόπου ζωής, με ισορροπημένη διατροφή, άσκηση και αποφυγή καπνίσματος, μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της συνολικής υγείας και στην καλύτερη ανταπόκριση στις θεραπείες.

Το μελάνωμα είναι ένας σοβαρός αλλά αντιμετωπίσιμος καρκίνος, εφόσον διαγνωστεί εγκαίρως. Η πρόληψη με αντηλιακή προστασία, η συστηματική παρακολούθηση και η ενημέρωση του κοινού αποτελούν καθοριστικά βήματα για τη μείωση των περιστατικών. Οι νέες θεραπευτικές μέθοδοι δίνουν ελπίδα και βελτιώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η ευαισθητοποίηση και η υπεύθυνη στάση απέναντι στην υγεία μας μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Ο Γενικός Χειρουργός Νεόφυτος Ι. Ευαγγέλου διαθέτει μεγάλη εμπειρία στην αντιμετώπιση του μελανώματος, ή άλλων παθήσεων του δέρματος. Εάν επιθυμείτε να αντιμετωπίσετε την πάθηση με τη βοήθεια της ιατρικής, ή για οποιαδήποτε άλλη ανάγκη σας, επικοινωνήστε μαζί μας και κλείστε το ραντεβού σας.